Het is druk, zoals bijna elke dienst. Sanne slaat haar pauze over, want mevrouw De Groot moet nog gewassen worden en de familie komt zo. Haar collega werkt lopend een boterham naar binnen, onderweg naar de volgende bewoner. Niemand klaagt, want zo gaat het nu eenmaal: de bewoner gaat voor en er is al een personeelstekort, dus even schouders eronder en gaan! Aan het eind van de dienst is iedereen leeg en morgen begint alles weer opnieuw.
In deze blog vertelt Maybelline Molensky, coach en teamcoach bij Team in Balans, waarom zorgteams zo goed voor anderen zorgen en zo slecht voor zichzelf. Ze laat ook zien hoe jij als leidinggevende daar tegenwicht aan biedt zonder iemand een cursus zelfzorg op te dringen.
De ander gaat altijd voor
De reden dat mensen voor de zorg kiezen, is dat ze de ander graag helpen. In de zorg is het heel vanzelfsprekend dat je voor de bewoner of cliënt klaarstaat. Jij komt daarna wel. Dat is ook precies wat goede zorg mogelijk maakt. Alleen slaat het gemakkelijk door. Pauzes schuiven op tot ze verdampen. Wie zich niet lekker voelt, komt toch, want anders staat een collega er alleen voor. Hulp vragen voelt als tekortschieten.
Het gekke is dat we dit gedrag ook nog prijzen. De collega die altijd bijspringt, is de held van het team. Tot ze omvalt.
Wat dat op de lange termijn doet
Op korte termijn draait het team gewoon door. Op de lange termijn komt de rekening. Mensen raken leeg, worden sneller ziek en de lol gaat eraf. De een wordt stiller, de ander kortaf. Uiteindelijk valt er iemand uit en vaak is dat juist degene die het meest gaf.
Zo kost het wegcijferen je op den duur precies de mensen die je het hardst nodig hebt. Ook de zorg zelf lijdt eronder, want een uitgeput team heeft minder geduld en maakt eerder fouten.
Waarom ‘zorg goed voor jezelf’ niet werkt
De reflex is om mensen op te roepen beter voor zichzelf te zorgen. Ga op tijd naar bed, neem je pauze, stel je grenzen. Goed bedoeld, alleen legt het het probleem terug bij de persoon die al overloopt, alsof zij het verkeerd doet.
Zelfzorg voelt dan als nog een taak op een lijst die al te lang is. Wie de hele dienst rent, zit niet te wachten op een tip over ademhaling. Die heeft iets anders nodig: een team waarin de norm is dat we voor elkaar zorgen en de tijd voor elkaar nemen, bijvoorbeeld door echt een pauze te houden. Voor elkaar zorgen betekent dan niet dat we nog harder gaan lopen. Het betekent: hoe kunnen we dingen slimmer aanpakken en van elkaar leren?
Wat jij als leidinggevende kunt doen
Het tegenwicht zit in de gewoontes van het team en die kun jij beïnvloeden.
Maak de pauze weer gewoon. Ga zelf zichtbaar zitten, ook als het druk is. Zolang jij tijdens de lunch doorwerkt, is je team ook niet geneigd zichzelf een pauze te gunnen, want altijd maar doorgaan wordt dan de norm.
Vraag door als iemand zegt dat het wel gaat. ‘Het gaat wel’ betekent in de zorg vaak ‘het gaat niet, maar ik red me’. Eén gerichte vraag, ‘wat zou je dienst vandaag lichter maken?’, doet meer dan tien keer vragen of het goed gaat.
Let op wie altijd geeft. In elk team zit iemand die als eerste bijspringt en als laatste iets voor zichzelf vraagt. Juist die persoon trekt niet uit zichzelf aan de bel. Houd haar in de gaten en grijp in voordat zij dat doet.
Verdeel het zware werk. Als dezelfde mensen steeds de moeilijke diensten en de lastige gevallen krijgen, gaat de rek eruit. Kijk of je kunt schuiven, zodat de last niet altijd op dezelfde schouders ligt.
Waarom de een wel stopt en de ander niet
Waarom lukt het de een om op tijd te stoppen en de ander niet? Dat heeft te maken met wat mensen van nature drijft. Iemand met een sterke behoefte om te helpen, kijkt vooral naar wat de ander nodig heeft en cijfert zichzelf eerder weg. Wie een groot doorzettingsvermogen heeft, blijft doorgaan, omdat de bewoners hun zorg toch moeten krijgen. Dit zijn prachtige eigenschappen, maar tegelijk een risico. Met TMA zie je wie in je team die neiging heeft, zodat je juist bij hen het tegenwicht kunt bieden voordat het misgaat.
Begin klein
Je verandert een zorgcultuur niet in één dienst. Je verandert ’m met kleine dingen die je volhoudt. Kies er deze week één. Ga zelf op tijd zitten voor je pauze, of stel die ene collega de vraag wat haar dienst lichter zou maken.
Wie in jouw team zorgt het best voor iedereen, en het slechtst voor zichzelf?
Meer weten?
Wil je een team dat goed voor cliënten zorgt zonder zichzelf voorbij te lopen? Team in Balans helpt zorgteams om de balans terug te vinden, zodat goede zorg houdbaar blijft. Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.